logofrase2

 

logo

frase2

 

Items filtered by date: July 2016
Friday, 29 July 2016 14:52

La Synecdoque d'Israël

Notre Guide Linguistique d’Auto-Défense Contre l’Antisémitisme se donne pour objectif d’identifier et de faire face aux manipulations en cas de propos antisémites. Tout en nous appuyant sur des exemples réels recensés par les observateurs de Get the Trolls Out, nous mettons en lumière les subtiles technique du discours antisémite, alliant rhétorique, appel à la haine et à la discrimination envers les Juifs.

synecdoche french large

Par Anna Szilagyi

Dans le cadre de discours antisémites, on trouve beaucoup de références concernant des individus connus, riches et puissants qui sont juifs ou perçus comme juifs. Ces références visent à dénigrer l’ensemble de la communauté juive et s’accompagnent de messages négatifs et/ou injurieux. Dans la même optique, les agresseurs antisémites s’adressent aux Juifs en les individualisant (« un Juif », « Le Juif »)

Dans ce but, ils utilisent des figures de style comme les synecdoques, qui leur permettent de désigner une « partie » en parlant d’un « ensemble ». Les individus ne sont pas les seuls à être associés aux Juifs dans ce type de discours haineux. En effet, pour encourager la diffusion de la haine à l’égard des Juifs les agresseurs amalgament également la communauté juive dans son ensemble avec l’Etat d’Israël. 

Chaque pays peut faire l’objet de critiques concernant ses politiques intérieures ou étrangères. Cependant, dans le cas d’Israël, un Etat dans lequel la majorité de la population est juive, certaines critiques ont pour but de répandre l’antisémitisme. Allant à l’encontre de critiques constructives, des stéréotypes antisémites sont régulièrement employés en référence à l’Etat d’Israël. 

Les observateurs de Get the trolls out ont dénoncé le fait que certains médias et personnalités politiques européens accusent faussement Israël de terrorisme dernièrement. Alors qu’ils parlaient d’Israël dans les discours en question, leurs propos s’adressaient en réalité aux Juifs. A l’opposé de critiques légitimes envers l’Etat d’Israël, ces fausses accusations cherchaient à appeler à la haine contre le peuple juif. 

Que ce soit en Belgique, en France, en Grèce, en Hongrie ou au Royaume-Uni, ces fausses accusations ont évoqué le stéréotype antisémite de la théorie conspirationniste mondiale des Juifs :

Le 15 novembre 2015, le blog nationaliste grec AnemosAnatropis.blogspot a publié un article avec la question suivante : « Qu’est-ce qui est si difficile à comprendre après tout ? Que l’Etat sioniste dirige l’Etat islamique ? » 

Le lendemain des attentats suicides de Belgique, un activiste du parti travailliste britannique a déclaré sur Facebook : « Combien d’attentats doivent encore avoir lieu avant que l’on comprenne enfin que l’EI est dirigé par Israël ? »

Les théories du complot antisémites relevées par les observateurs de Get the trolls out étaient souvent accompagnées par des stéréotypes anti-juifs :

Le 16 novembre dernier, lors d’un comité de conseil citoyen en Hongrie, le représentant du parti au pouvoir, le Fidesz, et le maire de la ville de Szentgotthárd ont déclaré, en réaction aux attentats de Paris : « Ce qu’il s’est passé à Paris, c’est la preuve que certains milieux d’affaires et, j’ose le dire, certains milieux d’affaires soutenus par l’Etat d’Israël, essayent de monter l’Europe chrétienne contre l’islam ». Cette affirmation du maire hongrois, en plus de contenir une accusation de complot de la part des Juifs, fait également référence aux stéréotypes antisémites de la cruauté juive et de l’esprit d’entreprise de la communauté. 

En France, le blog Blancheeurope.com a soutenu qu’un « rabbin d’Israël avait déclaré que les attentats de Paris étaient une revanche de la Shoah ». Cette fausse information renforce deux stéréotypes antisémites ; celui de la conspiration mondiale des Juifs et celui de leur soif de revanche.

Le 20 décembre 2015, Laurent Louis, ancien membre du parlement belge, a posté le message suivant sur Facebook : « Plus Daesh coupe de têtes et plus Israël étend son emprise sur la région. Daesh roule pour Israël et ses alliés sionistes ». Dans ce poste Facebook, en dehors de la théorie du complot juif, la référence faite à Israël évoque également le mythe antisémite de la soif de sang du peuple juif, répandu depuis le Moyen-Age.  

En faisant référence à l’Etat d’Israël pour désigner le peuple juif, les agresseurs antisémites peuvent à la fois légitimer et nier leur antisémitisme en prétendant parler uniquement d’Israël et non de la communauté juive. Il est donc crucial de savoir distinguer une critique faite à l’égard de l’Etat d’Israël d’une représentation antisémite du pays.

Friday, 29 July 2016 14:21

« Le Juif » et « Un Juif »

Notre Guide Linguistique d’Auto-Défense Contre l’Antisémitisme se donne pour objectif d’identifier et de faire face aux manipulations en cas de propos antisémites. Tout en nous appuyant sur des exemples réels recensés par les observateurs de Get the Trolls Out, nous mettons en lumière les subtiles technique du discours antisémite, alliant rhétorique, appel à la haine et à la discrimination envers les Juifs. 

 the jew large french

Par Anna Szilagyi

Dans le cadre de discours antisémites, on retrouve souvent les mots « le Juif » ou « un Juif ». A première vue, on pourrait croire que l’énonciateur fait référence à un individu en particulier. Or ce n’est pas le cas : il s’adresse en réalité à l’ensemble du peuple juif. En linguistique, cette forme particulière de synecdoque (un procédé rhétorique qui consiste à utiliser ou à faire référence à une partie d’un ensemble) s’appelle un « nom collectif ». Constituée d’un nom singulier désignant un ensemble de référents, cette synecdoque est souvent utilisée à des fins de manipulation par les personnes souhaitant renforcer les stéréotypes antisémites.  

Les synecdoques sont des procédés rhétoriques répandus dans les discours antisémites, et plus généralement dans tous types de discours discriminatoires et racistes. Elles permettent à leurs utilisateurs d’évoquer un groupe en ne faisant référence qu’à certains (ou à un seul) de ses membres. Ainsi, pour désigner la communauté juive (« l’ensemble »), les antisémites peuvent faire référence à une seule personne (« une partie ») en l’identifiant comme « un Juif » ou « le Juif ». Si en plus la synecdoque est mêlée à un stéréotype antisémite, alors elle a pour but de justifier et de répandre l’antisémitisme. 

Le choix entre les articles indéfinis (« un » ou « une ») et les articles définis (« le » ou « la ») est crucial et déterminant dans une phrase. Alors que les articles indéfinis font référence à des choses ou des êtres non identifiés, les articles définis désignent des choses ou des êtres concrets. Cependant, dans le cadre de discours antisémites, qu’il s’agisse d’un article défini ou indéfini devant le mot « Juif », le sens est le même. Il s’agit pour les agresseurs d’évoquer l’ensemble du peuple juif comme un groupe homogène et dont les membres sont fourbes, immoraux et dangereux.

Le site extrémiste hongrois Kuruc.info, qui cherche à répandre la haine à l‘égard des Juifs dans le pays, emploie souvent « le » ou « un » devant le terme « Juif » au sein de ses titres et de ses articles. En septembre 2015, Kuruc.info a accusé le journal satirique français Charlie Hebdo de « se moquer » de la tragédie de l’enfant noyé sur la plage alors que sa famille essayait de gagner la Grèce pour fuir la Syrie. Le site hongrois a ajouté : « bien sûr, un Juif peut tout faire ». Dans ce cas, la référence à « un Juif » (Kuruc.info identifie Charlie Hebdo comme une publication juive) s’en remet à l’ensemble de la communauté juive, et évoque des stéréotypes antisémites selon lesquels les Juifs seraient cyniques, cruels et privilégiés. 

En février dernier, Kuruc.info a décrit l’actrice et productrice de télévision américaine Lena Dunham comme « une Juive dégénérée comme beaucoup d’autres ». Dans ce cas, le site indique explicitement qu’il s’agit d’une synecdoque. De fait, la référence désobligeante et injurieuse faite à Dunham se rapporte à l’ensemble de la communauté juive. 

Encore en septembre 2015 mais cette fois en Grèce, le blog nationaliste Antipliroforisi a publié une image sur sa page Facebook, sur laquelle figuraient plusieurs caricatures antisémites ainsi qu’une question : « Qui contrôle le monde ? »  et sa réponse : « Le Juif éternel ». Ce type de synecdoque, « le Juif éternel », a des connotations historiques. Elle a notamment joué un rôle central dans la propagande nazie puisque ce fut le titre d’une exposition de 1937 et d’un film de 1940 (« Der ewige Jude », en allemand). La synecdoque du « Juif éternel » met l’accent sur l’intemporalité de la malveillance des Juifs et vient renforcer ces propos agressifs et racistes à l’encontre des Juifs, perçus ici comme démoniaques. 

Dans les discours haineux à l’égard des Juifs, les références telles que « le Juif » ou « un Juif » sont de dangereux outils de manipulation. Ils créent la fausse impression que les Juifs sont immoraux et menaçants par nature. Ces « noms collectifs » appellent à la violence envers le peuple Juif, que ce soit verbalement ou physiquement.

Ο Γλωσσικός Οδηγός μας για την Αυτοπροστασία από τον Αντισημιτισμό δείχνει στο κοινό πώς να αναγνωρίζει και να αντιστέκεται στη χειραγώγηση όταν έρχεται αντιμέτωπο με αντισημιτική ρητορική. Χρησιμοποιούμε αληθινά παραδείγματα, που έχουν εντοπιστεί από τα παρατηρητήρια του Get the Trolls Out, και αποκαλύπτουν τα ανεπαίσθητα ρητορικά κόλπα που χρησιμοποιούνται συνήθως για την πλύση εγκεφάλου του κοινού προς την κατεύθυνση του μίσους και των διακρίσεων κατά των Εβραίων.  

faking heroism greek large

Από την Anna Szilagyi 

Παρότι δεν υπάρχει τίποτε ηρωικό στην τροφοδότηση του μίσους και των διακρίσεων, πολλοί παρασύρονται στον αντισημιτισμό επειδή παρουσιάζεται εσφαλμένα από όσους τον διαδίδουν ως μέγιστη γενναιότητα. Στην αντισημιτική ρητορική, οι Εβραίοι, οι οποίοι συνήθως δέχονται επίθεση, παρουσιάζονται ως θύτες, ενώ ο ρόλος του θύματος αποδίδεται σε εκείνους που τους επιτίθενται. Συχνά, η αντιστροφή θύματος-θύτη ενισχύεται περισσότερο από ρητορικά τεχνάσματα που δημιουργούν την ψευδή εντύπωση ότι οι μη-Εβραίοι δεν είναι μόνο θύματα των Εβραίων, αλλά θύματα που ηρωικά αντιστέκονται στους θύτες τους.  

Στην αντισημιτική ρητορική, το κατασκευασμένο αίσθημα του ηρωισμού συνήθως προκαλείται από αρνητικές δηλώσεις που περιλαμβάνουν τη λέξη «δεν» και εκφράζουν απόρριψη. Το Φεβρουάριο του 2016, στην Ελλάδα, για παράδειγμα, ένας ηγούμενος, ο Γέροντας Μεθόδιος της Μονής Εσφιγμένου, έβγαλε διάγγελμα σε δυο αντισημιτικές συγκεντρώσεις. Η πρώτη στην Αθήνα, όπου είπε: «Εμείς [ο Ελληνικός λαός] δεν χρειαζόμαστε τα χρήματά τους [των Εβραίων]... Δε χρειαζόμαστε τα χρήματά τους!». Αργότερα μέσα στο μήνα, ο ηγούμενος επανέλαβε την ίδια δήλωση σε μια διαδήλωση στη Θεσσαλονίκη: «Δε δεχόμαστε Εβραϊκά χρήματα». Στη δεύτερη περίπτωση, ο ηγούμενος εννοούσε ότι η μονή του δε δεχόταν χρήματα από την Ευρωπαϊκή Ένωση — την οποία χαρακτήριζε ως Εβραϊκό θεσμό — για εργασίες αποκατάστασης. 

Στην περίπτωση των αρνητικών δηλώσεων, η απάτη είναι ότι οι ομιλητές απορρίπτουν φαινόμενα που δεν υφίστανται, ωστόσο, λόγω της δομής της αρνητικής πρότασης, μπορεί να φαίνεται ότι μιλούν για αληθινά πράγματα. Οι δραματικές «αρνήσεις» του ηγούμενου για παράδειγμα, προκάλεσαν την εσφαλμένη εντύπωση ότι οι Εβραίοι προσπαθούσαν να εξαγοράσουν των Ελληνικό λαό γενικότερα και τη μοναστηριακή κοινότητα ειδικότερα. Επιπλέον, «απορρίπτοντας τα εβραϊκά χρήματα», ο ηγούμενος περιέγραψε τον εαυτό του και τους μη-Εβραίους Έλληνες ως ηρωικά θύματα για τα οποία οι ηθικές αξίες μετρούν περισσότερο από τα χρήματα, ενώ παρουσίασε τους Εβραίους ως καταπιεστές που έχουν εμμονή με τις επιχειρήσεις.     

Στη συγκέντρωση στη Θεσσαλονίκη, ο Ηγούμενος Μεθόδιος δήλωσε επίσης: «Δεν είμαστε ζώα, είμαστε ανθρώπινα όντα που ο Θεός μας έφτιαξε ελεύθερους. Δεν είμαστε σκλάβοι των Εβραίων». Σε αυτή την περίπτωση, λόγω των αρνητικών προτάσεων, το κοινό θα μπορούσε να χειραγωγηθεί ώστε να πιστέψει ένα σύνολο αυθαίρετων ισχυρισμών, συμπεριλαμβανομένων κι εκείνων ότι οι Εβραίοι μεταχειρίζονται τους Έλληνες ως ζώα και τους κάνουν σκλάβους. Ακόμη και αν αυτοί οι ισχυρισμοί δε σχετίζονται καθόλου με την πραγματικότητα, η αρνητική πρόταση τους ενισχύει με έναν δυναμικό τρόπο.

Τον Ιανουάριο του 2016, ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του ακροδεξιού κόμματος της Χρυσής Αυγής παρότρυνε τον Ελληνικό λαό «να μη φοβάται να πει τη λέξη «Εβραίος». Είναι ο μεγαλύτερος εχθρός μας». Σε αυτή την περίπτωση, η αρνητική πρόταση υπονοούσε ότι οι Εβραίοι θυματοποιούν τους Έλληνες απειλώντας τους. Επιπλέον, ενθαρρύνοντας τους Έλληνες να μην φοβούνται να προφέρουν τη λέξη «Εβραίος», ο πολιτικός παρουσίασε τον αντισημιτικό λόγο ως μια ηρωική πράξη. 

Το Νοέμβριο του 2015, ο εκπρόσωπος του κυβερνώντος κόμματος Fidesz της Ουγγαρίας και ο δήμαρχος της Ουγγρικής πόλης Szentgotthárd επίσης παρουσίασαν μια αντισημιτική δήλωση ως ηρωισμό. Ο Ούγγρος πολιτικός σχολίασε τις τρομοκρατικές επιθέσεις στη Γαλλία με αυτό τον τρόπο: ««Αυτό που συνέβη στο Παρίσι είναι καθαρή απόδειξη ότι συγκεκριμένοι επιχειρηματικοί κύκλοι, και τολμώ να πω επιχειρηματικοί κύκλοι που πιθανότατα υποστηρίζονται από το Εβραϊκό κράτος, προσπαθούν να στρέψουν τη Χριστιανική Ευρώπη εναντίον του Ισλάμ». Σε αυτή την περίπτωση, αντί μιας αρνητικής πρότασης, η φράση «τολμώ να πω» υποδήλωσε ότι ο ομιλητής κάνει κάτι «θαρραλέο» εκφράζοντας αντισημιτικά στερεότυπα. 

Ο απατηλός ρόλος του θύματος-ήρωα αποτελεί ένα βασικό στοιχείο που ελκύει τον κόσμο στον αντισημιτισμό. Μην παρασύρεστε από αυτή την κατασκευή. Ο ψευδοηρωισμός που προβάλλεται από την αντισημιτική ρητορική ενισχύει τον ρατσισμό και τις διακρίσεις.

Ο Γλωσσικός Οδηγός μας για την Αυτοπροστασία από τον Αντισημιτισμό δείχνει στο κοινό πώς να αναγνωρίζει και να αντιστέκεται στη χειραγώγηση όταν έρχεται αντιμέτωπο με αντισημιτική ρητορική. Χρησιμοποιούμε αληθινά παραδείγματα, που έχουν εντοπιστεί από τα παρατηρητήρια του Get the Trolls Out, και αποκαλύπτουν τα ανεπαίσθητα ρητορικά κόλπα που χρησιμοποιούνται συνήθως για την πλύση εγκεφάλου του κοινού προς την κατεύθυνση του μίσους και των διακρίσεων κατά των Εβραίων. 

labels greek large

Από την Anna Szilagyi

Ο τρόπος που χαρακτηρίζουμε τους άλλους έχει σημαντικές επιπτώσεις. Στην αντισημιτική ρητορική γίνονται αναφορές στους Εβραίους με έναν υποτιμητικό και προσβλητικό τρόπο. Η λίστα με τις ταμπέλες των διακρίσεων είναι σχεδόν ατελείωτη. Σε αυτό το άρθρο παρουσιάζουμε τις πιο συνηθισμένες αλλά ρητορικά επικίνδυνες στρατηγικές χαρακτηρισμού με ταμπέλες. 

Ανάρμοστοι άτυποι όροι

Οι ομιλητές μπορούν να προσβάλουν τους άλλους κάνοντας αναφορά σε αυτούς με ανάρμοστους άτυπους όρους. Το Δεκέμβριο του 2015, για παράδειγμα, σε  μια ραδιοφωνική εκπομπή στο Ηνωμένο Βασίλειο, ένας ακροατής που τηλεφώνησε στο στούντιο, αναφέρθηκε στους ορθόδοξους Εβραίους ως «εκείνοι οι τύποι με τα καπέλα και τις μπούκλες». Σε αυτή την περίπτωση, αντί να χαρακτηρίσει τους ορθόδοξους Εβραίους με ενδεδειγμένους θρησκευτικούς όρους, ο ομιλητής χρησιμοποίησε έναν ανάρμοστο όρο της καθομιλουμένης («τύποι») και αναφέρθηκε στον τρόπο με τον οποίο ο ίδιος τους αντιλαμβάνεται, υποβαθμίζοντας τους έτσι σε συγκεκριμένη υπεραπλουστευμένη εμφάνιση. Η χρήση ανεπίσημης γλώσσας εξυπηρέτησε το σκοπό της βεβήλωσης. Παρουσίασε τους ορθόδοξους Εβραίους και την εβραϊκή θρησκεία με έναν τρόπο ασεβή, υποτιμητικό και στερεοτυπικό.   

Μετωνυμίες

Ένα άλλο παράδειγμα έρχεται και πάλι από το Ηνωμένο Βασίλειο. Το Φεβρουάριο του 2016, ο συν-Προεδρεύων της Ένωσης των Εργατικών του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, Alex Chalmers, παραιτήθηκε από τη θέση του δηλώνοντας ότι ο αντισημιτισμός είναι ευρέως διαδεδομένος μεταξύ των μελών της ένωσης. Σε μια ανάρτηση στο Facebook, ο Chalmers δίνει παραδείγματα της αντισημιτικής συμπεριφοράς που συνάντησε στην ένωση. Αυτή περιελάμβανε «την αναφορά εδώ κι εκεί του όρου 'Zio' (ενός όρου για τους Εβραίους που περιορίζεται συνήθως στις ιστοσελίδες που διαχειρίζεται η Ku Klux Klan) με αδιάφορη ελευθερία». 

Η ταμπέλα “Zio” είναι συντόμευση της λέξης “Zionist” (Σιωνιστής). Στην αντισημιτική ρητορική τόσο η λέξη «Σιωνιστής» όσο και η λέξη “Zio” λειτουργούν ως μετωνυμίες. Όταν οι ομιλητές χρησιμοποιούν αυτό το ρητορικό σχήμα λόγου, μπορούν να αναφέρονται σε οντότητες με το όνομα μιας άλλης οντότητας που συνδέεται στενά με αυτές. Στις ειδήσεις για παράδειγμα, γίνονται συχνά αναφορές στον «Λευκό Οίκο» για τον Αμερικανό Πρόεδρο ή στο «Πεκίνο» για την Κινεζική κυβέρνηση. Στον καθημερινό λόγο, ο όρος «Σιωνιστής» αναφέρεται σε ένα άτομο που υποστηρίζει τη δημιουργία ενός ανεξάρτητου Εβραϊκού κράτους στο Ισραήλ. Στις αντισημιτικές συζητήσεις όμως, οι φράσεις «Σιωνιστής» και “Zio” συγκαλυμμένα χαρακτηρίζουν τους Εβραίους και διευκολύνουν τους ομιλητές να παρουσιάζουν το αντισημιτικό μίσος τους ως εύλογη κριτική στο Σιωνισμό.  

Συντομεύσεις

Η σύντομη μορφή “Zio” έχει επίσης συγκεκριμένες υποτιμητικές προεκτάσεις. Στον καθημερινό λόγο, οι συντομεύσεις μπορεί να εκφράζουν χαλαρότητα και ανεπισημότητα. Στην αντισημιτική ρητορική όμως, και σε άλλες μορφές ρατσιστικού λόγου, γίνεται συνήθως εσφαλμένη χρήση του ανεπίσημου χαρακτήρα των συντομεύσεων. Όπως και στην περίπτωση του όρου “Zio”, σε συζητήσεις που προάγουν τις διακρίσεις, οι συντομεύσεις υποδεικνύουν έλλειψη σεβασμού. Σε αυτή την περίπτωση, πρόθεση των ομιλητών είναι να πλήξουν την αξιοπρέπεια των ατόμων στα οποία αναφέρονται.  

Μεταφορές

Όπως δείχνει και ένα πρόσφατο περιστατικό στην Ελλάδα, οι μετωνυμίες δεν είναι τα μόνα σχήματα λόγου που χρησιμοποιούνται για υποτιμητικό και προσβλητικό χαρακτηρισμό με ταμπέλες. Τον Ιανουάριο του 2016, ένας Έλληνας πολιτικός αναλυτής ισχυρίστηκε ψευδώς σε ένα blog ότι οι Εβραίοι φεύγουν από τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρώπη προς το Ισραήλ, αφού έχουν δημιουργήσει εθνικές συγκρούσεις και έχοντας υποστηρίξει την τρομοκρατία. Επαναφέροντας τα αντισημιτικά κλισέ της παγκόσμιας εβραϊκής συνωμοσίας, της καχυποψίας και της δειλίας, ο συγγραφέας του άρθρου δήλωσε: «Τα ποντίκια πρώτα εγκαταλείπουν το βυθιζόμενο πλοίο». Σε αυτή την περίπτωση, ο αρθρογράφος του blog χρησιμοποίησε μια μεταφορά για να αναφερθεί τους Εβραίους. Η μεταφορά, ως σχήμα λόγου, επιτρέπει στους ομιλητές να περιγράψουν μια συγκεκριμένη οντότητα με όρους μιας άλλης. Παρότι οι μεταφορές είναι αναπόσπαστο στοιχείο της επικοινωνίας, σε μερικές περιπτώσεις, η χρήση αυτού του σχήματος λόγου έχει επικίνδυνες συνέπειες. Αναφερόμενος στους Εβραίους ως «ποντίκια» ο αρθρογράφος υπονόησε ότι οι Εβραίοι δεν είναι άνθρωποι και είχε ως στόχο να προκαλέσει τη φυσική απέχθεια των αναγνωστών απέναντί τους. Οι Ναζί και άλλα καθεστώτα που προέβησαν σε γενοκτονίες, συχνά χαρακτήριζαν με ταμπέλες τα θύματά τους, ως ζώα που συνδέονται με τη βρωμιά, τις ασθένειες και την κλοπή φαγητού. Μέσα από τέτοιες μεταφορές, αυτά τα καθεστώτα καλούσαν σε μαζικές δολοφονίες, παρουσιάζοντας τη φρίκη της γενοκτονίας με λογικούς όρους, ως μια απαραίτητη «απεντόμωση». 

Να είστε προσεκτικοί και σε εγρήγορση όταν κάποιος μιλάει για τους Εβραίους ή άλλους λαούς αναφερόμενους σε αυτούς με διαφορετικούς όρους. Οι παραποιημένες αναφορές μπορούν να πληγώσουν τους ανθρώπους τους χαρακτηρίζουν, αλλά και να προάγουν τις διακρίσεις και τη σωματική βία σε βάρος τους.

Ο Γλωσσικός Οδηγός μας για την Αυτοπροστασία από τον Αντισημιτισμό δείχνει στο κοινό πώς να αναγνωρίζει και να αντιστέκεται στη χειραγώγηση όταν έρχεται αντιμέτωπο με αντισημιτική ρητορική. Χρησιμοποιούμε αληθινά παραδείγματα, που έχουν εντοπιστεί από τα παρατηρητήρια του Get the Trolls Out, και αποκαλύπτουν τα ανεπαίσθητα ρητορικά κόλπα που χρησιμοποιούνται συνήθως για την πλύση εγκεφάλου του κοινού προς την κατεύθυνση του μίσους και των διακρίσεων κατά των Εβραίων.  

human rights greek large

Από την Anna Szilagyi  

Στην αντισημιτική ρητορική, οι αξίες των ανθρωπίνων δικαιωμάτων παρουσιάζονται με έναν χειριστικό τρόπο. Οι ομιλητές που διαδίδουν το αντισημιτικό μίσος, συστηματικά κάνουν κατάχρηση εκείνων των θεσμών και των ατόμων που σέβονται και προστατεύουν τα ανθρώπινα δικαιώματα. Παραποιώντας τις αξιώσεις των πραγματικών υποστηρικτών των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, οι αντισημίτες αποσκοπούν στο να δημιουργήσουν την ψευδή εικόνα ότι οι Εβραίοι καταπατούν τις θεμελιώδεις ελευθερίες των μη-Εβραίων.  Αυτή η μορφή αντιστροφής θύματος - θύτη χρησιμοποιείται από τους ομιλητές για να «δικαιολογήσει» τον αντισημιτισμό.  

Μετά το Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, η γενοκτονία των Εβραίων και άλλων θυμάτων - συμπεριλαμβανομένων των Ρομά, των ομοφυλοφίλων, των ατόμων με αναπηρία και των πολιτικών κρατουμένων - από τους Ναζί και τους συνεργάτες τους, τοποθέτησε τα ανθρώπινα δικαιώματα στην καρδιά της χάραξης πολιτικής σε παγκόσμιο επίπεδο. Το 1948, ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών υιοθέτησε την Παγκόσμια Διακήρυξη των Ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Ωστόσο, οι αρχές που πρεσβεύονται από τα Ηνωμένα Έθνη και άλλους οργανισμούς αντιστρέφονται από αντισημίτες για να ενισχύσουν παλιές μεθόδους χειραγώγησης.

Όπως δείχνουν τα περιστατικά που καταγράφηκαν από τα παρατηρητήρια του Get the Trolls Out, στη σημερινή αντισημιτική ρητορική οι Εβραίοι συχνά παρουσιάζονται να καταπατούν των ανθρώπινα δικαιώματα. Για παράδειγμα, οι ομιλητές συνήθως κατηγορούν τους Εβραίους ότι αφαιρούν από τους μη-Εβραίους το δικαίωμα στην ελευθερία γνώμης και έκφρασης. Αυτή η μορφή χειραγώγησης στηρίζεται σε ένα παλιό αντισημιτικό στερεότυπο ότι οι Εβραίοι κατέχουν και ελέγχουν τα μέσα ενημέρωσης για να κάνουν πλύση εγκεφάλου στους λαούς.  

Το παλιό στερεότυπο της Εβραϊκής κυριαρχίας στα μέσα ενημέρωσης επανεμφανίστηκε σε μια πρόσφατη ανάρτηση στο Facebook από έναν Γάλλο ομιλητή: «Στη δημοκρατία, η πληροφόρηση πρέπει να είναι ελεύθερη και πολύπλευρη. Στην πραγματικότητα, τα πιο σημαντικά μέσα ενημέρωσης βρίσκονται εξολοκλήρου στα χέρια Εβραίων, και αυτό ουσιαστικά σε όλους τους τομείς». Δίνοντας στους Εβραίους το ρόλο εκείνων που καταπατούν τα ανθρώπινα δικαιώματα, αυτό το μήνυμα στο Facebook υπονοούσε ότι οι Εβραίοι υπονομεύουν τη δημοκρατία και την ελευθερία του τύπου στη Γαλλία.   

Ως ένδειξη της έκτασης των αντισημιτικών στερεοτύπων, το κλισέ της Εβραϊκής κυριαρχίας στα  μέσα ενημέρωσης επανέρχεται και με άλλη αμφίεση. Από τη δημιουργία ακόμα του Παγκόσμιου Ιστού, οι αντισημίτες ισχυρίζονται ότι οι Εβραίοι ελέγχουν όχι τα συμβατικά μέσα ενημέρωσης αλλά και τις βασικές υπηρεσίες του διαδικτύου. Το Νοέμβριο του  2015, ένα γαλλικό blog για τη «Λευκή Ευρώπη» ισχυρίστηκε, για παράδειγμα, ότι τη Wikipedia «την επιμελούνται Εβραίοι για την προώθηση των συμφερόντων του λαού τους». Το ίδιο blog αναφέρθηκε επίσης στους «Εβραίους της Google» οι οποίοι ανιχνεύουν πληροφορίες,  

Οι αντισημίτες επίσης απαιτούν ελευθερία λόγου, παρουσιάζοντας τους εαυτούς τους ως θύματα που τους αφαιρέθηκε ένα θεμελιώδες δικαίωμα.  Παρότι σε τέτοιες περιπτώσεις οι ομιλητές αναφέρονται απλά σε «ελευθερία του λόγου», στην πραγματικότητα διεκδικούν την «ελευθερία της ρητορικής μίσους». Αυτή η συγκεκριμένη μορφή αντιστροφής θύματος-θύτη ενισχύεται συχνά από το παράπονο ότι οι ομιλητές στιγματίζονται ως ρατσιστές και αντισημίτες όταν εξασκούν «την ελευθερία» του υποτιμητικού, προσβλητικού λόγου ή αρνούνται ή υποτιμούν το Ολοκαύτωμα. 

Για παράδειγμα, το προαναφερθέν δημοσίευμα στο Facebook για τη Γαλλία συνέχιζε με αυτή την ψευδή κατηγορία: «Από την πλευρά του Εβραϊκού λαού, ο goy (goyim στον πληθυντικό) είναι ο μη-Εβραίος. Τον θεωρούν άγριο ζώο. Σύμφωνα με το ίδιο το Ταλμούδ, το ιερό κείμενο του Ιουδαϊσμού με τη μεγαλύτερη επιρροή μακράν, θεωρείται κατώτερος από σκύλο. Ο μόνος του προορισμός είναι συνεπώς να υπηρετεί τον Εβραίο αφέντη του χωρίς ποτέ να παραπονιέται. Διαφορετικά, θεωρείται «ρατσιστής»,  «αντισημίτης» και οι Εβραίοι θα κάνουν τα πάντα για να υποστεί τις συνέπειες». 

Στην αντισημιτική ρητορική το δικαίωμα στην ελευθερία γνώμης και έκφρασης χρησιμοποιείται λανθασμένα για να υποστηρίξει τη λεκτική βία και τις διακρίσεις. Συνεπώς, όταν πρόκειται για αντισημιτικές συζητήσεις, θα πρέπει κανείς να μην εξετάζει τα αιτήματα για ελευθερία γνώμης και έκφρασης όπως σε κανονικές συνθήκες.

O Γλωσσικός Οδηγός μας για την Αυτοπροστασία από τον Αντισημιτισμό δείχνει στο κοινό πώς να αναγνωρίζει και να αντιστέκεται στη χειραγώγηση όταν έρχεται αντιμέτωπο με αντισημιτική ρητορική. Χρησιμοποιούμε αληθινά παραδείγματα, που έχουν εντοπιστεί από τα παρατηρητήρια του Get the Trolls Out, και αποκαλύπτουν τα ανεπαίσθητα ρητορικά κόλπα που χρησιμοποιούνται συνήθως για την πλύση εγκεφάλου του κοινού προς την κατεύθυνση του μίσους και των διακρίσεων κατά των Εβραίων. 

meaning without saying greek large

Από την Anna Szilagyi

Είναι δυνατό να πούμε πράγματα χωρίς στην πραγματικότητα να τα λέμε. Σε τέτοιες περιπτώσεις, τα μηνύματα  απλώς υπονοούνται, μεταφέρονται - ή όπως ο Βρετανός ακαδημαϊκός Paul Grice ονόμαζε αυτή τη μορφή επικοινωνίας -  υποδηλώνονται αντί να εκφράζονται ευθέως.

Μεγάλο μέρος της καθημερινής μας επικοινωνίας αποτελείται από έμμεσα μηνύματα. Τις περισσότερες φορές εύκολα κωδικοποιούμε και αποκωδικοποιούμε αυτά που υπονοούνται. Αν πω στη μητέρα μου ότι «διψάω», εκείνη θα καταλάβει ότι θα ήθελα ένα ποτήρι νερό. Αν διοργανώσουμε ένα πάρτι και πω στους φίλους μου ότι «η Jane μιλάει υπερβολικά», θα καταλάβουν ότι δε θέλω να καλέσουμε τη Jane στο πάρτι. 

Οι πολιτικοί και τα μέσα ενημέρωσης χρησιμοποιούν επίσης υπονοούμενα. Ο τίτλος μιας εφημερίδας που σας πληροφορεί ότι ο Αμερικανός Πρόεδρος δε θα πραγματοποιήσει επίσκεψη σε μια χώρα, μπορεί να υπονοεί ότι οι σχέσεις των ΗΠΑ με αυτή τη συγκεκριμένη χώρα έχουν ατονήσει τελευταία. 

Κυρίως, οι νύξεις μπορούν να χρησιμοποιηθούν λανθασμένα τόσο στον ιδιωτικό όσο και στο δημόσιο λόγο.  Μέσω των υπαινιγμών, οι ομιλητές μπορούν - με ή χωρίς πρόθεση - να εκφράσουν δυσάρεστα, αντιφατικά, προσβλητικά και εσφαλμένα μηνύματα χωρίς συνέπειες. Ο μηχανισμός είναι απλός: δεδομένου ότι είναι πολύ δύσκολο να κατηγορήσεις κάποιον για λόγια που δεν είπε, οι υπαινιγμοί επιτρέπουν στους ομιλητές να μεταφέρουν μηνύματα τα οποία δε θα εξέφραζαν ρητά ή θα τα εξέφραζαν με δισταγμό. 

Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο τα υπονοούμενα είναι τόσο συχνά και στην αντισημιτική ρητορική. Εάν το αντισημιτικό μίσος διαδίδεται μέσω υπονοούμενων αντί για ξεκάθαρες δηλώσεις, οι ομιλητές αποφεύγουν την ευθύνη. 

Σε μια πρόσφατη εκπομπή του BBC Radio London, για παράδειγμα ένας ακροατής που τηλεφώνησε στο στούντιο είπε ότι: «το 80% των Αμερικανικών επιχειρήσεων μέσων ενημέρωσης, το κατέχουν Εβραίοι». Δεν είναι τόσο το κυριολεκτικό όσο το υπονοούμενο μήνυμα της δήλωσης που έχει σημασία στην προκειμένη περίπτωση. Ισχυριζόμενος ότι οι Εβραίοι επικρατούν ως ιδιοκτήτες μέσων ενημέρωσης στις ΗΠΑ, ο ακροατής επανέφερε ένα αντισημιτικό κλισέ, ότι οι Εβραίοι ελέγχουν και παρακολουθούν την πληροφόρηση και με αυτό τον τρόπο χειραγωγούν το κοινό.  Σε αυτή την περίπτωση, το υπονοούμενο μπορεί να μοιάζει ξεκάθαρο, ωστόσο, από τη στιγμή που το στερεότυπο υποδηλώνεται και δεν εκφράζεται άμεσα, θα ήταν δύσκολο να ζητηθεί από τον ακροατή να προσέξει τα λόγια του. 

Και στην αντισημιτική ρητορική, τα υπονοούμενα χρησιμοποιούνται ευρέως για να διαδώσουν αντισημιτικές θεωρίες συνωμοσίας. Σε αυτές τις περιπτώσεις η αποκωδικοποίηση της νύξης συνοδεύεται συνήθως από ερωτήσεις όπως: «δε σου φαίνεται περίεργο/δεν είναι εντυπωσιακό ότι…;». Ένας αριθμός περιστατικών που ανιχνεύθηκαν από τα παρατηρητήρια του Get the Trolls Out αποτελούν παράδειγμα αυτής της μορφής χειραγώγησης.  

Στη Γαλλία, μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις στο Παρίσι, στις 13 Νοεμβίου 2015, δημοσιεύθηκε ένα άρθρο σε έναν μη-συμβατικό τοπικό δικτυακό τόπο,  που αυτο-χαρακτηρίζεται ως πάροχος «εναλλακτικών» πληροφοριών. Υπονοώντας αντισημιτικές θεωρίες συνωμοσίας, το άρθρο, που είχε πάνω από 4000 προβολές, κατηγορούσε το Ισραήλ και το Σιωνισμό για χειραγώγηση της πολιτικής στη Γαλλία. Ο/Η συγγραφέας ολοκλήρωνε το άρθρο ρωτώντας: «Πώς και οι Εβραίοι ενημερώθηκαν το πρωί της 13ης Νοεμβρίου για τις επικείμενες επιθέσεις;». Αυτό το κλείσιμο μπορεί εύκολα να θεωρηθεί ερώτηση. Είναι όμως, σημαντικό να παρατηρήσουμε ότι αντί να ρωτήσει κάτι, ο/η συγγραφέας του άρθρου κάνει έναν αυθαίρετο, ψευδή ισχυρισμό: «Οι Εβραίοι ενημερώθηκαν το πρωινό της 13ης Νοεμβρίου για τις επικείμενες επιθέσεις». 

Παρουσιάζοντας έναν ισχυρισμό με τη μορφή ερώτησης, ο/η συγγραφέας δημιουργεί την λανθασμένη εντύπωση ότι ο αυθαίρετος και ψευδής ισχυρισμός του/της, είναι αλήθεια. Επιπλέον, αυτός ο ισχυρισμός αποτελεί μια νύξη που επαναφέρει αντισημιτικά κλισέ. Το υπονοούμενο μήνυμα είναι ότι οι Εβραίοι είναι «κακοί», «κυνικοί», «παγκόσμιοι συνωμότες». Παρότι ο ίδιος ο ισχυρισμός εκφράζει αυτά τα στερεότυπα, η μορφή της ερώτησης προτρέπει τους αναγνώστες να αποκωδικοποιήσουν το υπονοούμενο μήνυμα. 

Ένα άλλο παρόμοιο παράδειγμα έρχεται από την Ελλάδα. Ο Πάνος Λελιάτσος, πρώην μέλος του κόμματος των Ανεξάρτητων Ελλήνων, μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις στο Παρίσι, ανάρτησε στο Facebook το ακόλουθο μήνυμα: «Πριν από τρεις μήνες, ο προεξέχων Ραβίνος της Ιερουσαλήμ καλούσε τους Γάλλους Εβραίους να εγκαταλείψουν τη χώρα. 9000 Εβραίοι έφυγαν [από τη Γαλλία] για να πάνε στο Ισραήλ. Σας λέει αυτό κάτι;» Σε αυτή την περίπτωση, η ερώτηση ακολουθεί έναν ισχυρισμό. Το ερώτημα χρησιμοποιείται για να προκαλέσει την αποκωδικοποίηση του αντισημιτικού στερεοτύπου που επαναφέρει ο ισχυρισμός. Το υπονοούμενο είναι ότι οι Εβραίοι εμπλέκονται σε μυστικές, επικίνδυνες, βλαβερές δραστηριότητες συνωμοσίας και δεν ενδιαφέρονται για τη ζωή των μη-Εβραίων.  

Συχνά, δεν είναι η κυριολεκτική, αλλά η υπονοούμενη, σημασία μιας δήλωσης που περιέχει το "πραγματικό" μήνυμα. Ενώ είναι σχετικά εύκολο να αποκωδικοποιήσει κανείς τα υπονοούμενα, είναι δύσκολο να τα εντοπίσει, καθώς είναι εξ’ ορισμού κρυμμένα. Αυτό καθιστά τα υπονοούμενα σημαντικό μέσο στην αντισημιτική ρητορική και άλλες συζητήσεις χειραγώγησης.

Antiszemitizmus elleni önvédelmi nyelvkalauzunk arra tanít, hogyan lehet felismerni a manipulációt és ellenállni neki, ha antiszemita beszéddel találkozunk. A való életből vett, a Get the Trolls Out! munkatársai által dokumentált példákon keresztül mutatjuk be azokat a bevett, körmönfont retorikai trükköket, amelyekkel a nyilvánosságot manipulatív módon, a zsidó emberek gyűlöletére és kirekesztésére próbálják hangszerelni.

victim abuser reversal hungarian large  

Szilágyi Anna 

Az antiszemitizmus embereket bélyegez meg és rekeszt ki pusztán azért, mert zsidók vagy, mert zsidóként azonosítják őket. Mivel azonban túl sokan ellenszenvezhetnének azzal a rasszista alapállással, hogy egyedül etnikai, vallási vagy kulturális hovatartozásuk miatt bélyegezzenek meg és tegyenek áldozattá másokat, azért az antiszemita beszédben manipulatív retorikai eszközök bevetésével „igazolják” a zsidók gyűlöletre méltóságát. Ilyen bevett retorikai fogás az áldozat-támadó viszony megfordítása. Ezzel azt a hamis benyomást keltik, hogy nem az antiszemitizmus célpontjai, vagyis a zsidók az áldozatok, hanem akik támadják őket, a létükben kétségbevont áldozatok pedig valójában a támadók.    

Egy közelmúltbeli incidens Nagy-Britanniából megvilágíthatja, hogyan működik az áldozat-bántalmazó megfordítás. 2015 novemberében Adolf Hitlert éltető plakátok tűntek fel egy birminghami egyetem kampuszán. A plakátokon a náci vezért lehetett látni és a következő feliratot: „Igaza volt.” A botrányos esetre egy diák hívta fel a figyelmet a Twitteren, amire válaszul számos gyalázkodó üzenetet kapott.    

Az egyik válaszüzenet szerzője így fogalmazott: „Megrémít (nem lep meg), hogy a zsidók mindig az áldozat szerepében tetszelegnek, és soha nem akarnak véget vetni a másokkal szembeni parazitizmusuknak.”

Ez a kijelentés legalább négy áldozat-támadó megfordítást tartalmaz:

1. A zsidók „mindig az áldozat szerepében tetszelegnek” kijelentés azt sugallja, hogy a zsidók hamis, alattomos, manipulatív emberek, akiknek célja, hogy félrevezessenek és érzelmileg kihasználjanak másokat. Ugyan a Twitter-üzenet szerzője maga intézett támadást a zsidók ellen, a megfordítással megtévesztő módon, a zsidó embereket ruházta fel az agresszor szerepével. 

2. A mondatban két időhatározó szerepel: a „mindig” és a „soha”. A „mindig” történelmi keretbe helyezi az áldozat-támadó megfordítást. Azzal, hogy az üzenet szerzője úgy fogalmaz, hogy „a zsidók mindig az áldozat szerepében tetszelegnek”, azt állítja, hogy a zsidó emberek soha nem estek mások áldozatául a történelem során. Ez egyszersmind a nácik által legyilkolt milliók áldozatiságának tagadását is magában foglalja, különösen, hogy a Twitter-üzenet egy Hitlert éltető plakátra érkezett válaszul.    

3. Azzal, hogy az üzenet szerint „a zsidók soha nem akarnak véget vetni a másokkal szembeni parazitizmusuknak”, a beszélő még egyet fordít az áldozat és a támadó szerepeken. A „soha” határozószó jóvátehetetlen, örök agresszoroknak állítja be a zsidókat. 

4. Az is sérthetette azok érzéseit, akiket a Hitler-plakátok megjelenése a kampuszon felháborított, hogy a kijelentés a valódi ügyről (a konkrét antiszemita incidensről) egy manipulatív antiszemita kijelentésre („a zsidók agresszorok”) irányította a figyelmet. Magyarán, a megfordítás azt a látszatot keltette, hogy ami ebben az esetben ténylegesen számít, az nem a zsidókkal szembeni erőszak, hanem a „zsidók erőszaka”.  

Aligha találunk olyan létező antiszemita klisét, amelyik ne építene az áldozat-támadó megfordításra: „a zsidók a keresztények rituális gyilkosai”; „a zsidók átvernek és becsapnak másokat”; „a zsidók irányítják a sajtót, hogy átmossák a nem-zsidók agyát”; „a zsidók kártékony földalatti tevékenységeket pénzelnek és tartanak fent, hogy a nemzetek békességét és jólétét aláaknázzák”. Az antiszemiták rasszizmussal is vádolják a zsidókat, holott maga az antiszemitizmus a rasszizmus egy formája. „Ismét, világosan megmutatkozik az ádáz és megrögzött gyűlölet, amit a zsidók a fehér fajjal szemben táplálnak.” Ez az idézet egy „Fehér Európáról” szóló francia blogból származik, amelyet a Get the Trolls Out! munkatársai dokumentáltak és az áldozat-rasszista támadó megfordítást példázza.   

Az antiszemita beszédben a zsidók mindig másokat áldozatukká tevő támadókként vannak megjelenítve. A zsidók támadókként szerepeltetése azonban manipulatív fogás, amely arra irányul, hogy áldozatokként tüntesse fel az igazi támadókat. Az áldozat-bántalmazó megfordítás azzal, hogy azt sugallja: a zsidó emberek veszélyesek, kártékonyak és gonoszak, a zsidókkal szembeni szóbeli és fizikai erőszakra buzdít. 

Friday, 29 July 2016 10:41

Soros és Rothschild

Antiszemitizmus elleni önvédelmi nyelvkalauzunk arra tanít, hogyan lehet felismerni a manipulációt és ellenállni neki, ha antiszemita beszéddel találkozunk. A való életből vett, a Get the Trolls Out! munkatársai által dokumentált példákon keresztül mutatjuk be azokat a bevett, körmönfont retorikai trükköket, amelyekkel a nyilvánosságot manipulatív módon, a zsidó emberek gyűlöletére és kirekesztésére próbálják hangszerelni.   

sorosandrothschild

Szilágyi Anna

A Get the Trolls Out! munkatársai által dokumentált anyagokban gyakran szerepel két szemé-lynév: Soros és Rothschild. E nevekre hivatkozva a beszélők egy ősi retorikai trükköt alkal-maznak, amely lehetővé teszi számukra, hogy zsidóellenességüket egyidejűleg kifejezzék és ta-gadják is. 

A szóban forgó retorikai alakzatot az ókori görögök szinekdochének nevezték. Nem kell azon-ban ismernünk nevét ahhoz, hogy a mindennapi beszédben rendszeresen találkozzunk vele és magunk is használjuk. A szinekdoché révén valamilyen egészről úgy beszélhetünk, hogy csak valamely részét nevezzük meg. Például „ember” (egész) helyett beszélhetünk „arcról” (rész): „Sok ismerős arcot látott a koncerten” vagy „Odajött hozzánk két arc”. Hasonlóképpen, a „négy kerék” (rész) „autót” (egész) jelent. 

Bár a szinekdochék használata általában a beszéd szemléletességének, megelevenítő erejének fokozását szolgálja, néha a megtévesztés alakzatává is válhat. Például az antiszemita beszédben a szinekdochék a manipuláció különösen kedvelt eszközei. Soros György vagy a Rothschild család tagjainak nevei is ilyen szinekdochék.  

Soros György milliárdos üzletember. A Rothschild család tagjai szintén a világ közismerten nagyon gazdag emberei közé tartoznak. Az is köztudott, hogy Soros György és a Rothschild csa-lád tagjai zsidó származásúak. Természetesen a szereplők zsidós származása nem ad okot arra, hogy minden kritikát, ami Sorosnak vagy a Rotshchild család tagjainak üzleti vagy egyéb nyilvános tevékenységét éri, automatikusan antiszemitának kelljen bélyegezni. Ugyanakkor, mivel tehetős és befolyásos személyekről van szó, Sorosnak és a Rothchild család tagjainak a megnevezésével vissza lehet élni. 

Először is, e nevek emlegetésével megerősíthető az a klisé, hogy minden zsidó tehetős és befolyásos. Ezen kívül, Soros György és a Rothschild család gyakran az egész (azaz: a zsidó származásúak emberek) helyett szereplő részt testesítik meg az antiszemita beszédben. Ilyenformán pedig Soros és a Rothschild család tagjainak nevei szinekdocheként funkcionálnak és a zsidó-ellenes szterotípiákra játszanak rá. 

Görögországban ezzel a címmel látott napvilágot egy könyv: „A zsidó-cionista vámpír Soros görög vérre szomjas.” Ebben az esetben a szinekdoché (Soros) azt a komoly történelmi múltra visszatekintő antiszemita „vérvád”-klisét elevenítette fel, miszerint a zsidók rituális gyilkosok. Szintén Görögországban, az egyik helyi szélsőjobboldali újság, az Eleftheri Ora tavaly decemberben ezt a szalagcímet közölte: „Rothschild elrabolta a pénzüket.” Ebben az esetben a hivatkozás Rothschildra a „pénzéhes és a tisztességtelen zsidó” antiszemita kliséit elevenítette fel. 

Nagy-Britanniából is idézhetünk példát, ahol 2015 novemberében, a Zöld Párt külpolitikai szóvivője így nyilatkozott: „Akadnak olyan brit olajcégek, köztük a Genel Energy, amelyet George Osborne barátainak egyike, Nathaniel Rothschild irányít, és amelyek pénzt csinálnak, amelyek olajat vesznek az ISIS-től, pénzt tesznek a dologba, és ilyenformán a gonoszságot táplálják a világban.” E hamis vád esetében Nathaniel Rothschild neve a „zsidók” vagy „zsidóság” név helyett állt, és a szinekdoché azt a szterotípiát elevenítette fel, hogy a zsidók kriminiális összeesküvést szerveznek a világ ellen.

Ez utóbbi antiszemita szterotípiára különösen gyakran játszanak rá a Soros Györgyöt szerepeltető szinekdochék. Mivel az üzletember gyakran jelentős anyagi támogatást nyújt politikai mozgalmaknak és civiltársadalmi kezdeményezéseknek, a hivatkozások Sorosra a gazdag és hataloméhes zsidó alakját elevenítik fel, aki titkos, konspirációs tevékenységével ártatlan közösségeket manipulál, használ ki, aknáz alá, és dönt romba. Egy magyar újság közelmúltbeli cikkében például azt állították, hogy „Soros alaposan kihasználta az Európai Unió jóhiszeműségét, naivitását” és bevándorlókat hozott az EU-ba.   

Ha „egy arcról” vagy „négy kerékről” beszélünk, hallgatóságunk pontosan érteni fogja, hogy valójában „egy emberre” vagy „egy autóra” gondolunk. Aki csak Soros vagy Rothschild nevét mondja, miközben régi zsidóellenes sztereotípiákat mozgósít, hasonlóképp világossá teszi környezete számára, hogy szándéka szerint valójában a zsidóság egészéről tesz állításokat. Ezekben az esetekben azonban a szinekdoché védelmet biztosít a beszélők számára az antiszemitizmus vádjával szemben, akik azt mondhatják, hogy nem a zsidóságról általában, hanem csupán Sorosról és a Rothschildokról beszélnek.

Thursday, 28 July 2016 17:10

Η συνεκδοχή του Ισραήλ

Ο Γλωσσικός Οδηγός μας για την Αυτοπροστασία από τον Αντισημιτισμό δείχνει στο κοινό πώς να αναγνωρίζει και να αντιστέκεται στη χειραγώγηση όταν έρχεται αντιμέτωπο με αντισημιτική ρητορική. Χρησιμοποιούμε αληθινά παραδείγματα, που έχουν εντοπιστεί από τα παρατηρητήρια του Get the Trolls Out, και αποκαλύπτουν τα ανεπαίσθητα ρητορικά κόλπα που χρησιμοποιούνται συνήθως για την πλύση εγκεφάλου του κοινού προς την κατεύθυνση του μίσους και των διακρίσεων κατά των Εβραίων.  

synecdoche greek large

Από την Anna Szilagyi

Στην αντισημιτική ρητορική, οι αναφορές σε γνωστά, ισχυρά και με επιρροή άτομα που είναι Εβραίοι ή πιστεύεται ότι είναι Εβραίοι, μεταφέρει αρνητικά και προσβλητικά μηνύματα για τον Εβραϊσμό. Οι ομιλητές χαρακτηρίζουν επίσης άτομα ως «έναν Εβραίο» ή «τον Εβραίο» για να επιτεθούν στους Εβραίους. 

Όταν το κάνουν αυτό, οι ομιλητές χρησιμοποιούν το ρητορικό εργαλείο της συνεκδοχής, που τους επιτρέπει να αναφέρονται σε «μέρος» ενώ εννοούν το «όλον».  Ωστόσο, δεν παίρνουν μόνο άτομα τη θέση των Εβραίων στην αντισημιτική ρητορική. Οι ομιλητές συχνά αντικαθιστούν επίσης τον Εβραϊσμό ως σύνολο από το κράτος του Ισραήλ για να υποκινήσουν το αντισημιτικό μίσος.  

Κάθε χώρα μπορεί να υφίσταται κριτική για τις εσωτερικές ή εξωτερικές πολιτικές της. Ωστόσο, στην περίπτωση του Ισραήλ, ενός κράτους στο οποίο η πλειονότητα του πληθυσμού είναι Εβραίοι, ο πραγματικός σκοπός της άσκησης κριτικής στη χώρα μπορεί επίσης να είναι η διάδοση του αντισημιτισμού. Αυτό συμβαίνει όταν αντί για γόνιμη κριτική, επανέρχονται αντισημιτικά κλισέ ως συμφραζόμενα του Εβραϊκού κράτους.

Όπως αποκάλυψαν τα παρατηρητήρια του Get the trolls out, το Ισραήλ πρόσφατα συνδέθηκε αυθαίρετα με την τρομοκρατία, από πολιτικές προσωπικότητες και τα μέσα ενημέρωσης στην Ευρώπη. Παρότι οι ομιλητές αναφέρονταν στο Ισραήλ στα κείμενα που εντοπίστηκαν, στην πραγματικότητα μιλούσαν για τους Εβραίους. Αντί της αποδεκτής κριτικής στο Ισραήλ, οι ψευδείς κατηγορίες απλώς εξέφρασαν και πυροδότησαν αρνητικά συναισθήματα για τον Εβραϊκό λαό.

Στο Βέλγιο, τη Γαλλία, την Ελλάδα, την Ουγγαρία και το Ηνωμένο Βασίλειο, αυτές οι ψευδείς κατηγορίες κυρίως επανέφεραν το στερεότυπο της παγκόσμιας εβραϊκής συνωμοσίας: 

Στις 15 Νοεμβρίου 2015, το εθνικιστικό blog Άνεμος Ανατροπής, στην Ελλάδα, δημοσίευσε ένα άρθρο ρωτώντας: «Τι είναι τελικά τόσο δύσκολο να καταλάβετε; Ότι το Σιωνιστικό Κράτος βρίσκεται πίσω από το Ισλαμικό Κράτος;». 

Μια ημέρα μετά τις επιθέσεις αυτοκτονίας στο Βέλγιο, ένας ακτιβιστής του Βρετανικού Κόμματος των Εργατικών δήλωσε στο Facebook: «Πόσες ακόμη επιθέσεις πρέπει να γίνουν πριν ο κόσμος κατανοήσει απόλυτα ότι το ISIS ελέγχεται από το Ισραήλ;». 

Μερικές φορές, το στερεότυπο της εβραϊκής παγκόσμιας συνωμοσίας συνοδευόταν και από άλλα αντισημιτικά κλισέ:

Κατά τη διάρκεια της ακρόασης μιας επιτροπής του δημοτικού συμβουλίου στις 16 Νοεμβρίου 2015, ο εκπρόσωπος του κυβερνώντος κόμματος Fidesz στην Ουγγαρία και ο Δήμαρχος της Ουγγρικής πόλης Szentgotthárd δήλωσαν για τις τρομοκρατικές επιθέσεις στη Γαλλία: «Αυτό που συνέβη στο Παρίσι είναι καθαρή απόδειξη ότι συγκεκριμένοι επιχειρηματικοί κύκλοι, και τολμώ να πω επιχειρηματικοί κύκλοι που πιθανότατα υποστηρίζονται από το Εβραϊκό κράτος, προσπαθούν να στρέψουν τη Χριστιανική Ευρώπη εναντίον του Ισλάμ». Με αυτή τη δήλωση, πέραν της παγκόσμιας Εβραϊκής συνωμοσίας, ο Ούγγρος Δήμαρχος επανέφερε το στερεότυπο της εμμονής των Εβραίων στις επιχειρήσεις και τη σκληρότητά τους. 

Στη Γαλλία, ένα blog για τη «Λευκή Ευρώπη» δήλωσε ότι «Ένας Ισραηλινός Ραβίνος λέει ότι οι επιθέσεις στο Παρίσι αποτελούν εκδίκηση για το Ολοκαύτωμα». Σε αυτή την περίπτωση, η ψευδής κατηγορία ενισχύει τα στερεότυπα της παγκόσμιας Εβραϊκής συνωμοσίας και της εκδικητικότητας ταυτόχρονα.     

Στις 20 Δεκεμβρίου 2015, το πρώην μέλος του Βελγικού κοινοβουλίου, Laurent Louis ανάρτησε αυτό το μήνυμα στο Facebook: «Όσα περισσότερα κεφάλια κόβει το ISIS τόσο περισσότερο αυξάνει το Ισραήλ την κυριαρχία του στην περιοχή. Το ISIS συνεχίζει για το Ισραήλ και τους Σιωνιστές συμμάχους του». Σε αυτή τη δημοσίευση στο Facebook, η αναφορά στο Ισραήλ, πέραν το στερεοτύπου στης παγκόσμιας Εβραϊκής συνωμοσίας, επανέφερε επίσης και το μύθο των αιμοβόρων Εβραίων που προέρχεται από το Μεσαίωνα.  

Αντικαθιστώντας τον Εβραϊσμό με το Ισραήλ, οι ομιλητές μπορούν ταυτόχρονα να εκφράσουν και να αρνηθούν τον αντισημιτισμό. Μπορούν να ισχυριστούν ότι μιλούν για το Ισραήλ και όχι για τους Εβραίους. Παρόλα αυτά, είναι πολύ σημαντικό για τους ακροατές και τους αναγνώστες να μην παραπλανούνται και να διαχωρίζουν την πραγματική κριτική στο Ισραήλ από τον αντισημιτισμό που βρίσκει εκπροσώπηση στο όνομα της χώρας.

Ο Γλωσσικός Οδηγός μας για την Αυτοπροστασία από τον Αντισημιτισμό δείχνει στο κοινό πώς να αναγνωρίζει και να αντιστέκεται στη χειραγώγηση όταν έρχεται αντιμέτωπο με αντισημιτική ρητορική. Χρησιμοποιούμε αληθινά παραδείγματα, που έχουν εντοπιστεί από τα παρατηρητήρια του Get the Trolls Out, και αποκαλύπτουν τα ανεπαίσθητα ρητορικά κόλπα που χρησιμοποιούνται συνήθως για την πλύση εγκεφάλου του κοινού προς την κατεύθυνση του μίσους και των διακρίσεων κατά των Εβραίων.

holocaust greek large

Από την Anna Szilagyi

Παρότι οι γνώσεις μας για τη γενοκτονία έξι εκατομμυρίων Εβραίων από τη Ναζιστική Γερμανία και τους συνεργάτες της στηρίζονται σε ιστορικά στοιχεία, στην αντισημιτική ρητορική το Ολοκαύτωμα συχνά υποβαθμίζεται ή  αμφισβητείται. Παρακάτω παρουσιάζονται οι πιο συνηθισμένες μορφές χειραγώγησης που χρησιμοποιούνται για να μειωθεί η σημασία του ή να αμφισβητηθεί το ίδιο το Ολοκαύτωμα1

1. Κάποιοι ομιλητές υποβαθμίζουν τη γενοκτονία των Εβραίων, χρησιμοποιώντας ένα ακατάλληλο, ανεπίσημο λεξιλόγιο όταν αναφέρονται σε αυτή. Το Μάρτιο του 2016, για παράδειγμα, το Βρετανικό Κόμμα των Εργατικών απέπεμψε ένα από τα μέλη του επειδή δημοσίευσε αντισημιτικά άρθρα στο διαδίκτυο. Μεταξύ άλλων, ο πολιτικός αμφέβαλλε για το κατά πόσον η εξολόθρευση έξι εκατομμυρίων θα έπρεπε να απασχολεί τον κόσμο. Αμφισβητούσε το «φόρτωμα με ενοχές για το Ολοκαύτωμα». Σε αυτή την περίπτωση, η ανεπίσημη γλώσσα υποδεικνύει επίσης ότι ο ομιλητής δεν παίρνει το ζήτημα στα σοβαρά, αλλά μάλλον το υποτιμά. «Το φόρτωμα με ενοχές» είναι μια ανεπίσημη έκφραση που οι άνθρωποι χρησιμοποιούν συνήθως σε σχέση με προσωπικά ζητήματα. Είναι φυσιολογικό να μιλάμε για «φόρτωμα με ενοχές» αν ξεχάσουμε να τηλεφωνήσουμε σε έναν φίλο μας. Κάνοντας όμως λόγο για «φόρτωμα με ενοχές» μιλώντας για μια γενοκτονία, τη συστηματική δολοφονία εκατομμυρίων ανθρώπων, είναι ιδιαίτερα ακατάλληλο και προσβλητικό.

2. Το να αναφέρεται το Ολοκαύτωμα όταν το θέμα είναι άλλες γενοκτονίες μπορεί να βοηθήσει στην καλύτερη κατανόηση της έννοιας της γενοκτονίας , μιας πράξης «που τελείται με σκοπό να καταστρέψει το σύνολο ή μέρος μια εθνικής, εθνοτικής, φυλετικής ή θρησκευτικής ομάδας». Ωστόσο, σε μερικές περιπτώσεις, οι ομιλούντες χρησιμοποιούν τέτοιες συγκρίσεις για να πετύχουν έναν πολύ διαφορετικό σκοπό – να υποβαθμίσουν τη μαζική δολοφονία έξι εκατομμυρίων Εβραίων. Για παράδειγμα, στο Ηνωμένο Βασίλειο, ένας ακροατής που τηλεφώνησε στο στούντιο κατά τη διάρκεια ραδιοφωνικής εκπομπής, είπε: «Έχουν συμβεί πολλά Ολοκαυτώματα…» Αναφερόμενος στη γενοκτονία των Εβραίων στον πληθυντικό («Ολοκαυτώματα»), ο ακροατής επιδίωκε να υποβαθμίσει τη μαζική δολοφονία.

3. Άλλες φορές χρησιμοποιείται μια υπο-περίπτωση της αντιστροφής θύματος-θύτη, την οποία μπορούμε να ονομάσουμε αντιστροφή γενοκτονίας, προκειμένου να υποβαθμιστεί το Ολοκαύτωμα. Σε αυτές τις περιπτώσεις, οι Εβραίοι που στην πραγματικότητα ήταν τα θύματα μια γενοκτονίας, κατηγορούνται ψευδώς για μαζικές δολοφονίες. Σχεδόν 50.000 Έλληνες Εβραίοι σκοτώθηκαν στα στρατόπεδα θανάτου των Ναζί. Παρόλα αυτά, τον Ιανουάριο του 2016, η Ελληνική ακροδεξιά εφημερίδα Ελεύθερη Ώρα περιέγραψε ένα ιστορικό γεγονός, την εξέγερση των Εβραίων της διασποράς στην Ρωμαϊκή αυτοκρατορία, που περιλάμβανε και θηριωδίες κατά Ρωμαίων και Ελλήνων, ως μια γενοκτονία. Δημαγωγώντας, η εφημερίδα έκανε λόγο στο πρωτοσέλιδό της για τη «μεγάλη σφαγή των Ελλήνων από τους Εβραίους». 

4. Άλλη μια τυπική μορφή αντιστροφής θύματος-θύτη είναι όταν οι ομιλητές υποστηρίζουν ότι ο κόσμος έχει κουραστεί από τις συζητήσεις για το Ολοκαύτωμα. Ο πρώην Δήμαρχος του Μπράντφορντ, στην Αγγλία, για παράδειγμα, αναδημοσίευσε το tweet μιας εικόνας με τα λόγια: «Το εκπαιδευτικό σας σύστημα σας μιλάει μόνο για την Άννα Φρανκ και τα 6 εκατομμύρια Σιωνιστών που σκοτώθηκαν από τον Χίτλερ…». Το tweet επανέφερε τα αντισημιτικά κλισέ των προνομίων και της χειραγώγησης από τους Εβραίους. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, το tweet παρουσίασε ως θύματα τους μαθητές, που μαθαίνουν για το Ολοκαύτωμα στα μαθήματα ιστορίας, παρά τα έξι εκατομμύρια Εβραίων που εξοντώθηκαν στα στρατόπεδα του θανάτου (και τους οποίους το tweet παραπλανητικά χαρακτηρίζει ως «Σιωνιστές»). Αυτή η εκ του πονηρού μετατόπιση ευτέλισε το Ολοκαύτωμα.  

5. Όταν οι πράξεις των ακροδεξιών, φασιστικών, Ναζιστικών πολιτικών μορφών της δεκαετίας του 1920, του 1930 και του 1940 συζητούνται με θετικό τρόπο, χωρίς καμιά αναφορά στο Ολοκαύτωμα, αυτό αποτελεί μια σιωπηρή μορφή σχετικοποίησης της γενοκτονίας. Παρότι δεν εκφράζεται άμεσα, σε τέτοιες περιπτώσεις το υπονοούμενο  είναι ότι η μαζική δολοφονία των Εβραίων, δεν έχει καμιά - ή έχει ελάχιστη μόνο - σημασία. Για παράδειγμα, ένα μέλος του Ουγγρικού ακροδεξιού κόμματος Jobbik περιέγραψε σε μια δημοσίευση στο Facebook, τον Gyula Gömbös — επικεφαλής μιας εξτρεμιστικής, αντισημιτικής ουγγρικής οργάνωσης τη δεκαετία του 1920, και Πρωθυπουργό της Ουγγαρίας από το 1932 έως το 1936 — ως μια «εξέχουσα πολιτική μορφή». Παρότι ο Gyula Gömbös πέθανε το 1936, έπαιξε καθοριστικό πολιτικό ρόλο στη διάδοση του αντισημιτισμού στην Ουγγαρία κατά τις δεκαετίες που προηγήθηκαν του Ολοκαυτώματος. Χαρακτηρίζοντάς τον «εξέχουσα πολιτική μορφή», ο πολιτικός αγνόησε το παρελθόν του και κατά συνέπεια υποβάθμισε τη γενοκτονία.  

Εάν τα παραπάνω περιστατικά υποτιμούν τη σημασία της μαζικής δολοφονίας των Εβραίων, υπάρχουν και περιπτώσεις ανθρώπων που αρνούνται τη γενοκτονία. Αυτό συνήθως συμβαίνει μέσω ακραίων, υπερβολικών δηλώσεων, όπως δείχνουν τα παρακάτω παραδείγματα:       

1. Ένας χρήστης του Twitter στο Ηνωμένο Βασίλειο αρνήθηκε το Ολοκαύτωμα λέγοντας ότι: «Κανένας δε μπορεί να μας δείξει στο Άουσβιτς ή οπουδήποτε αλλού ούτε ένα από αυτά τα χημικά σφαγεία». Αυτό το άτομο ήθελε να τονίσει ότι η γενοκτονία των Εβραίων είναι ένα απόλυτο ψέμα. Στο tweet, οι δυο αόριστες αντωνυμίες («κανείς» και «οπουδήποτε») είναι εργαλεία ενίσχυσης. Το tweet αρνείται το ιστορικό γεγονός ότι οι Ναζί χρησιμοποίησαν θαλάμους αερίων στα στρατόπεδα συγκέντρωσης για να δολοφονήσουν Εβραίους. Οι αντωνυμίες ενισχύουν αυτό το ψέμα υπονοώντας εσφαλμένα ότι κανείς δεν έχει δει ποτέ τους θαλάμους αερίων και ότι δεν υπάρχει κανένα μέρος όπου θα μπορούσε να τους δει. 

2. Ένας πολιτικός ακτιβιστής στο Βέλγιο αναφέρθηκε σε «ψεύτικους θαλάμους αερίων που κατασκευάστηκαν στο Χόλυγουντ το 1946 με την σφραγίδα του Steven Spielberg». Αυτή η δήλωση αρνείται το Ολοκαύτωμα τέσσερις φορές. Αναφερόμενος σε «ψεύτικους θαλάμους αερίων», ο συγγραφέας υπονοεί ότι η ύπαρξη θαλάμων αερίων είναι ένα ψέμα που κατασκευάστηκε για να χειραγωγήσει τον κόσμο. Η χρονολογία, «το 1946» υποδηλώνει ότι οι θάλαμοι αερίων δε θα μπορούσαν να υπάρχουν καθώς χτίστηκαν μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Η αναφορά στο «Χόλυγουντ» και τον «Stephen Spielberg» υπονοεί ότι το Ολοκαύτωμα είναι προϊόν φαντασίας και όχι γεγονός.  

Ένα ποικίλο ρητορικό οπλοστάσιο μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να υποστηρίξει την υποβάθμιση ή την άρνηση της γενοκτονίας έξι εκατομμυρίων Εβραίων. Όλα αυτά είναι εργαλεία μόνιμων προσβολών και συμβάλλουν στην εξάπλωση της παραπληροφόρησης και του μίσους.  

«1Επειδή η αρχική σημασία της λέξης Ολοκαύτωμα είναι «προσφορά θυσίας», υπάρχουν αντιδράσεις στη χρήση της. Η δολοφονία των Εβραίων, δεν ήταν μια προσφορά. Για το λόγο αυτό, τόσο στο Ισραήλ όσο και σε Εβραϊκούς κύκλους εκτός Ισραήλ, ο κόσμος συνήθως προτιμά να κάνει λόγο για τη Shoah. Προερχόμενη από την εβραϊκή γλώσσα, αυτή η λέξη σημαίνει «εξόντωση» ή «εξολοθρευτικός σίφουνας» και χρησιμοποιούνταν ήδη στα χρόνια του πολέμου για την αναφορά στην (εξόντωση) εξολόθρευση των Εβραίων από τους Ναζί στην Πολωνία» (Νικώντας τον αντισημιτισμό – Εγχειρίδιο για εκπαιδευτές/ Overcoming Antisemitism - Handbook for Educators - CEJI 2012).

Page 1 of 3

Linguistic Self-Defence Guide Against Antisemitism

Don’t miss out! Sign up to our mailing list for updates on the latest media monitoring highlights and our response to antisemitic speech.
Age
Please wait
SlideBar